<<  Makamsal Dikte ve Solfej   >>
 

Müziksel seslendirme ve yorumlamada en çok faydalanılan ve bunun etkili olmasını sağlayan en önemli alanlardan biri kuşkusuz ki kulak eğitimidir. “Müziksel İşitme Okuma ve Yazma” dersi ise bu eğitimi sistematik bir biçimde öğrenciye sunan, en geniş kapsamlı ve etkisi müziksel yaşamda en çok hissedilen bir derstir.

 

Ne söylediğini ya da çaldığını iyi duyan bir icracı nitelikli ifade ve yorumu sunmada en etkin başarıyı gösterir. Bu yolla icracı, müzik sanatının derinliklerine iner ve bu derinlikteki ince duyguları, dinleyenlerine sunar, onlarla paylaşır.

 

Bu kitap öncelikle bu sanatsal yolda meslekî müzik eğitimi alan öğrencilere Türk müziğinin geniş makam yelpazesinden seçilen bir düzine makam ile yukarıda değinilen amaca hizmet etmek için hazırlanmıştır. Güzel Sanatlar ve Spor Liselerinin Müzik Bölümleri ile Eğitim Fakülteleri Müzik Eğitimi Anabilim Dallarında verilen Müziksel İşitme Okuma ve Yazma derslerinde Türk müziği boyutunda kullanılan ve tampere sistem kullanılarak yazılmış bu alandaki sınırlı sayıdaki akademik çalışmalara bir yenisini daha eklemek ikincil amaç olarak düşünülmüştür.

 

Kitap temelde iki bölümden oluşmaktadır.

1. Bölüm, Türk müziğinde Makam kavramının anlaşılabilmesi için bir özet niteliğindedir. Bu bölümde, makam kavramının, Batı müziği kuramında diziyle eş anlam taşımadığı açıklanmaya ve vurgulanmaya çalışılmıştır.

 

2. Bölüm ise

makamsal dikte ve solfejleri içermektedir. Bu bölüm kendi içinde iki kümeye ayrılmıştır. Birinci küme, kitapta kullanılan makam dizilerinin oluşumunda kullanılan 1 tane özel tam 4’lü ve 8 tane özel tam 5’li kullanılarak yazılmış toplam 90 tane makamsal dikte ve solfejleri, ikinci küme ise 12 tane makam dizisi kullanılarak yazılmış toplam 84 tane makamsal dikte ve solfej içermektedir.

 

Kitapta bir de ek olarak CD bulundurmaktadır. Bu CD, kitapta yer alan örnek notaların ve dikte çalışması için seçilmiş parçaların ses kayıtlarını (MP3 biçiminde) içermektedir. CD’de yer alan makamsal diktelerin nasıl yazılacağına dair açıklama kitabın arkasında yer alan “Dikte Yazım Çalışmalarında CD’nin Kullanımı” başlığı altında bulunmaktadır.

 

Bu kitabın eki olan CD iki klasör içermektedir. Birinci klasörde kitapta yer alan nota örneklerinin MP3 biçimindeki ses kayıtları bulunmaktadır. Ses kayıtlarının sıra numaraları kitapta yer alan nota örneklerinin altında da belirtilmiştir. CD’deki ikinci klasörde ise kitapta yer alan 4’lü – 5’liler ile yazılmış dikte ve solfejlerin ve makamsal dikte ve solfejlerin her bir makam kümesinden seçilen üç örnek diktenin (toplam 63 diktenin) MP3 biçimindeki ses kayıtları bulunmaktadır.


Makamsal Dikte ve Solfej iki ana bölümden oluşuyor. Birinci Bölümde makam terimi ve kavramına ilişkin kısa ve özlü bir tanımlama ve açıklamadan sonra makamın iki ana ögesi olan dizi ve seyir işleniyor. Makam dizilerinin yapı ve kuruluş ögeleri tablolaştırılarak ve notalanarak en uygun örneklerle gösteriliyor. İkinci Bölümde makamsal işitme/yazma (dikte) ve okuma (solfej) ile ilgili kısa ve özlü bir açıklamadan sonra dörtlüler ve beşlilerle işitme/yazma ve okumaya ilişkin hazırlanma, alıştırma ve çalıştırmalara yer veriliyor. Bu temel oluşturucu ve hazırlayıcı alt bölümün ardından da makamsal işitme/yazma ve okumaya ilişkin hazırlanma, alıştırma ve çalıştırma parçaları sıralanıyor. Tüm bu örnek hazırlanma, alıştırma ve çalıştırma parçalarının yerinden yazımlı ve diyapazona göre duyulduğu yerden yazımlı olarak ikişer dizekli verilmesi kitabı daha anlamlı ve yararlı kılıyor. Bütün bunlar Türk müziğinin geniş ve zengin yelpazesinden seçilen 12 makam üzerinde tasarlanıyor ve gerçekleştiriliyor.

 

Kitabın kapsamı ve içeriği kuramsal ve uygulamalı olarak son derece işlevsel ve kullanışlı bir biçimde örülüyor. Bu örgüde son derece açık ve anlaşılır bir sözel ve sesel dil kullanılıyor. Güzel sözel dilimiz Türkçe ile sesel dilimiz Müzikçe çok iyi bir uyum gösteriyor.

 

Kitapta bilimsel, sanatsal ve tekniksel ögeler birbirleriyle çok iyi kaynaştırılıyor ve iç içeleştiriliyor. Ayrıca kitapta yer alan çeşitli örnek notaların ve işitme/yazma çalışması için seçilmiş parçaların ses kayıtlarını içeren bir CD bulunduruluyor. Bu CD kitabı daha da kullanışlı ve yarayışlı kılıyor. Böylece makamsal işitme/yazma ve okuma sürecini kuramsal ve uygulamalı yönüyle bir bütün olarak kapsayıcı, kuşatıcı ve doyurucu bir eser ortaya çıkmış bulunuyor.

 

Bütün bu özellikleriyle Makamsal Dikte ve Solfej Meslekî Müziksel İşitme-Okuma ve Yazma derslerinde ve ders dışı çalışmalarında makamsal boyutta görülen ders kitabı, kaynak kitap ve özellikle uygulamalı çalışma kitabı sınırlılığını önemli ölçüde aşmayı sağlıyor…


Prof. Dr. Ali UÇAN


1. BÖLÜM

MAKAM ve MAKAMIN ÖGELERİ

Türk Müziğinde Makam Kelimesi ve Ortaya Çıkışı, Türk Müziğinde Makam Kavramı

 

DİZİ

 

Türk Müziğinde Makam Dizilerinin Oluşumu

Türk Müziğinde Basit Makam Dizilerinin Oluşumunda Kullanılan Tam Dörtlü ve Tam Beşliler

Çargâh Dörtlüsü ve Çargâh Beşlisi

Buselik Dörtlüsü ve Buselik Beşlisi

Kürdî Dörtlüsü ve Kürdî Beşlisi

Rast Dörtlüsü ve Rast Beşlisi

Uşşak Dörtlüsü ve Hüseynî Beşlisi

Hicaz Dörtlüsü ve Hicaz Beşlisi

Türk Müziğinde Makam Dizilerinin Oluşumunda Kullanılan Diğer Bazı Dörtlüler ve Beşliler

Sabâ Dörtlüsü

Nikriz Beşlisi

Hüzzam Beşlisi

Tam Segâh ve Eksik Segâh Beşlisi

Türk Müziğinde Makam Dizilerinin Oluşumunda Kullanılan Bazı Dörtlü ve Beşlilerin Birbiriyle İlişkileri

Türk Müziği Makam Dizileri ve Tampere Sistemdeki Durumları

Hüseynî Makamı Dizisi

Karcığar Makamı Dizisi

Kürdî Makamı Dizisi

Hicaz Makamı Dizisi

Zirgüleli Hicaz Makamı Dizisi

Nikriz Makamı Dizisi

Rast Makamı Dizisi

Suzinak Makamı Dizisi

Nihavent Makamı Dizisi

Segâh Makamı Dizisi

Hüzzam Makamı Dizisi

Sabâ Makamı Dizisi

SEYİR

Çıkıcı Seyir

İnici- Çıkıcı Seyir

İnici Seyir

 

SEYİR YAPILIRKEN KULLANILAN DİĞER BAZI MAKAM ÖĞELERİ: Karar (Durak) Perdesi, Güçlü Perdesi, Tiz Durak Perdesi, Yeden Perdesi

 

2. BÖLÜM

MAKAMSAL DİKTE VE SOLFEJLERE İLİŞKİN AÇIKLAMA DÖRTLÜ ve BEŞLİLERLE DİKTE VE SOLFEJLER

Hüseynî Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Kürdî Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Hicaz Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Nikriz Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Rast Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Nihavent Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Segâh Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Hüzzam Beşlisi ile Dikte ve Solfejler, Sabâ Dörtlüsü ile Dikte ve Solfejler

 

MAKAMSAL DİKTE VE SOLFEJLER: Hüseynî Dikte ve Solfejler, Karcığar Dikte ve Solfejler, Kürdî Dikte ve Solfejler, Hicaz Dikte ve Solfejler, Zirgüleli Hicaz Dikte ve Solfejler, Nikriz Dikte ve Solfejler, Rast Dikte ve Solfejler, Suzinak Dikte ve Solfejler, Nihavent Dikte ve Solfejler, Segâh Dikte ve Solfejler, Hüzzam Dikte ve Solfejler, Sabâ Dikte ve Solfejler

 

DİKTE YAZIM ÇALIŞMALARINDA CD’NİN KULLANIMI; ISBN: 9789755097992, Yazar Adı: Ferit Bulut, Yayıncı: Arkadaş Yayınevi, Dil: Türkçe, Cilt: Ciltsiz, En (cm): 21, Boy (cm): 30, Kağıt Cinsi: 1. Hamur, Sayfa Sayısı: 232, Ağırlık (gram): 250